Competentiegericht beroepsonderwijs
Van vakdeskundigheid naar responsief vakmanschap
Beroepsonderwijs heeft een helder doel: elke leerling moet uitgroeien tot een competente beroepsbeoefenaar. ECABO zet zich in om de benodigde vernieuwingen werkelijkheid te laten worden.In het beroepsonderwijs moeten leerlingen zich de vereiste competenties voor responsief vakmanschap eigen maken. Een leerling die aan het eind van zijn beroepsopleiding beschikt over deze competenties is naar verwachting toegerust om goed te functioneren in zijn beroep en in de samenleving, en heeft bovendien het vermogen zich continu verder te ontwikkelen.
Competentiegericht beroepsonderwijs betekent meer dan opleiden tot vakdeskundigheid. Een competente beroepsbeoefenaar verricht namelijk niet alleen handelingen volgens bepaalde methodes, maar stelt bijvoorbeeld ook prioriteiten, bewaakt de voortgang van werkzaamheden, speelt in op onverwachte situaties, signaleert problemen en lost deze op, pleegt overleg met anderen, doet verbetervoorstellen, beoordeelt voorstellen van anderen en maakt zich zo nodig nieuwe methodes eigen. Naast kennis en vaardigheden zijn daarvoor een juiste attitude en het vermogen om mee te groeien met de ontwikkelingen in het beroep onontbeerlijk.
Competentiegericht beroepsonderwijs is tevens persoonsgericht: het sluit aan op individuele vermogens en interesses van leerlingen. Daarmee wordt het niet alleen waardevoller, maar ook stimulerender voor de honderdduizenden leerlingen die via het mbo hun plaats op de arbeidsmarkt en in de maatschappij moeten verwerven.
Beroepscompetentieprofielen (BCP's)
Om het competentiegerichte beroepsonderwijs vorm te geven heeft ECABO eerst per beroep een beroepscompetentieprofiel (BCP) ontwikkeld. Hierin staan de rol en verantwoordelijkheden, de kerntaken en beroepscompetenties van de gemiddelde ervaren beroepsbeoefenaar. Ook is erin beschreven voor welke keuzes en dilemma's de beroepsbeoefenaar regelmatig staat. Beroepscompetentieprofielen zijn gebaseerd op gesprekken met specialisten uit het werkveld en op arbeidsmarktonderzoek.
Van BCP naar kwalificatieprofiel (KP)
In de volgende stap naar CGBO heeft ECABO de BCP's vertaald naar kwalificatieprofielen. Een KP beschrijft wat een beginnende beroepsbeoefenaar moet kunnen, dus wat er van een net gediplomeerde mbo'er aan handelingsbekwaamheid verwacht mag worden. In een kwalificatieprofiel wordt ook aandacht besteed aan goed burgerschap en de competenties die nodig zijn om je te blijven ontwikkelen, binnen en buiten het beroep. Een onderwijsinstelling maakt voor het inrichten en vormgeven van het onderwijs gebruik van het kwalificatieprofiel.
Legitimering
Zowel het KP als het BCP wordt inhoudelijk beoordeeld door het sectiebestuur of de adviescommissie bestuur (ACB) van ECABO voor de desbetreffende beroepssector, zoals Secretarieel, of ICT.
Daarnaast heeft ECABO een Paritaire commissie. Deze ziet erop toe dat de procedure voor de totstandkoming van BCP's en KP's wordt gevolgd. Daarnaast bewaakt de commissie de afstemming tussen de afzonderlijke KP's en bijvoorbeeld de duurzaamheid en flexibiliteit.
In de sectiebesturen, ACB's en Paritaire commissie zijn zowel het bedrijfsleven als de onderwijsinstellingen (regulier en niet-regulier bekostigd) vertegenwoordigd. Zowel het bedrijfsleven als het onderwijs moet dus instemmen met de inhoud van het kwalificatieprofiel.
Het COLO Coördinatiepunt Kwalificaties Beroepsonderwijs beoordeelt of de vorm, inhoud en het gevoerde proces voldoen aan de eisen die de kenniscentra binnen het COLO hebben afgesproken.
Uiteindelijk bepaalt het algemeen bestuur van ECABO of het KP kan worden voorgelegd aan het ministerie van Onderwijs. Als het ministerie het KP goedkeurt, kunnen de scholen onder bepaalde voorwaarden (regeling subsidiëring proeftuinen herontwerp beroepsonderwijs 2004-2005, regeling experimenten herontwerp kwalificatiestructuur mbo 2005-2006) aan de slag om opleidingen te ontwikkelen waarmee leerlingen zich de eisen van het kwalificatieprofiel daadwerkelijk eigen kunnen maken.
Uitstroomdifferentiaties
Elk KP is de basis voor één opleiding, maar binnen een KP kunnen meerdere uitstroomdifferentiaties bestaan, voor evenzovele beroepen. Het voordeel daarvan is dat leerlingen niet onnodig vroeg hoeven te kiezen: ze kunnen in het begin van hun opleiding een bredere basis leggen voor hun loopbaan, en tegelijk de verschillende verwante beroepen beter leren kennen.
ECABO ondersteunt bij overgang
ECABO ondersteunt de onderwijsinstellingen bij de ingrijpende overgang naar competentiegericht onderwijs met projecten, uitgaven en andere diensten.
Meer informatie?
Mail naar cgbo@ecabo.nl
